Shared interest or mutual competition? The organization of voluntary jurisdiction in the Southern Low Countries during the late Middle Ages (1278-1433)

Gedeeld belang of onderlinge wedijver? De organisatie van vrijwillige rechtspraak in de Zuidelijke Lage Landen tijdens de late middeleeuwen (1278-1433)
Begin - Einde 
2020 - 2024 (lopend)
Vakgroep(en) 
Vakgroep Geschiedenis
Onderzoeksgebied 
Tijdsperiode 
Land/Regio 
Trefwoorden 
High and Late Middle Ages
Counties of Flanders and Hainaut
Pragmatic literacy
comparative legal history
customary legal practices

Tabgroup

Abstract

The status of the present-day Belgian notariat is currently being questioned by politicians, and its prominent social position in the recording and authentication of private transactions is at stake. This project takes up this concern by arguing that the notariat should not be taken for granted, just as it has never been in the course of its history. Within the historiography on late medieval voluntary jurisdiction in the Southern Low Countries, however, the idea of notaries being one of the most dominant actors in this domain has become authoritative during the past century. This perception is incorrect and incomplete, for it neglects the complex juridical realities of contemporary late medieval society, which still strongly relied on local customary practices. To unravel this complexity, this project offers an alternative model. Starting from a revised conceptual framework and a comparative approach which relates the different actors involved in voluntary jurisdiction to each other, it considers the perspectives of both these institutions and their clients in the counties of Flanders and Hainaut, two regions with divergent societal structures. In the end, this research will lead to a more complete and fine-grained understanding of how these actors coexisted and balanced each other in their claim for a share of the non-contentious jurisdictional market. Simultaneously, it will offer more grounded historical arguments to the current political debate.

Vandaag wordt de status van het Belgische notariaat door politici in vraag gesteld en staat zijn vooraanstaande sociale positie in het verlijden van private overeenkomsten op de helling. Dit project treedt deze bekommernis bij en toont aan dat het notariaat geen vanzelfsprekendheid is en dat doorheen zijn geschiedenis ook nooit is geweest. Binnen de historiografie rond de laatmiddeleeuwse vrijwillige rechtspraak in de Zuidelijke Lage Landen is echter het idee van de notaris als een van de dominante spelers op dit veld overheersend geworden. Deze opvatting is onvolledig, want ze doet afbreuk aan de complexe juridische realiteit van de middeleeuwse samenleving, die sterk beïnvloed werd door lokale gewoonterechtelijke gebruiken. Om die complexiteit bloot te leggen, biedt dit project een baanbrekend, alternatief model aan. Vanuit een nieuw conceptueel kader en een vergelijkende bottom-upbenadering die verschillende actoren inzake vrijwillige rechtspraak met elkaar in verband brengt, beschouwt dit project het standpunt van zowel deze instanties als hun cliënten in de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen, twee regio’s met uiteenlopende maatschappelijke structuren. Zodoende zal dit onderzoek tot een vollediger en fijnmaziger begrip komen van hoe deze verschillende actoren onderling coëxisteerden en elkaar in evenwicht hielden in hun streven naar een marktaandeel inzake niet-contentieuze rechtspraak. Tegelijk levert het onderbouwde argumenten aan tot het huidige politieke debat.

Onderzoekers

Promotor(en)

Doctoraatsstudent(en)

Externe medewerkers

Dirk Heirbaut

Universiteit Gent - Faculteit Rechten