Modern and Contemporary History

Modern and Contemporary History
Department(s) 
Department of History
Contact 
Research focus 

Tabgroup

About

 

Modern and Contemporary History

At the Department of History of Ghent University, there is a long-standing tradition of research into Modern and Contemporary History. Shortly after the Second World War, Jan Dhondt established one of the first Seminars for Contemporary History in the Low Countries, the distant precursor of today’s research group Modern and Contemporary History.

Initially, the work of Ghent-based modern and contemporary historians focused primarily on socio-economic and political history. Today, however, their research covers a far broader spectrum—including ecological history, religious history, and rural history—and is characterized by strong interdisciplinary collaboration. From the outset, historians in Ghent have attached great importance to the societal relevance of their research (see Meta history and public history).

The current research program of the group encompasses five lines of research:

-    Collective Action and Social Movements 
-    Human–Environment Dynamics 
-    War and Conflict 
-    History of Religion
-    Socio-Economic History 

 

Collective Action and Social Movements

Collective action has long been a central theme within social history, dating back to the rise of innovative historiographical currents such as the British Marxist historians and the Annales School in the 1950s. Within our Ghent research group, too, a lively tradition exists in the study of social movements and forms of societal mobilization.

Our approach is grounded in the broader theoretical framework of contentious politics, which maps the dynamics of conflict between groups, movements, and power structures. We understand collective action not as isolated eruptions, but as an ongoing process of negotiation in which interests, ideologies, and power relations intersect.
Particular attention is paid to the interaction between different scales. We investigate how local protest practices are shaped by global ideological currents, migration networks, or international mechanisms of repression, and, conversely, how micro-practices contribute to shaping global repertoires of action and meaning.
Our definition of collective action is deliberately broad. In addition to classical social movements, we also examine forms of street politics that have often been neglected in historiography: parades, processions, spontaneous tributes, neighbourhood mobilizations, confrontations with police, and other symbolic acts in public space. Our analysis encompasses not only left-wing or progressive movements, but also conservative, nationalist, fascist, ecological, and religious forms of mobilization.
Methodologically, we combine quantitative and qualitative approaches, ranging from discourse analysis and oral history to digital techniques such as network analysis, cartography, and computational text analysis.

Human-Environment Dynamics
The research line Human-Environment Dynamics explores how environmental factors have shaped human societies — their activities, settlement patterns, economies, and conflicts — and how human actions, in turn, have profoundly transformed landscapes, ecosystems, and biodiversity. At its core lies the mutual entanglement of humans and nature, and the question of how both have co-evolved over time.
This research adopts a long-term perspective. Environmental issues such as climate change and ecosystem degradation can only be fully understood by uncovering their historical roots. From this vantage point, the program engages with sustainability studies and future-oriented research, offering insights to inform policy choices and address societal challenges.

Human-Environment Dynamics is inherently transdisciplinary. Historians collaborate with geographers, archaeologists, ecologists, data scientists, and climate researchers, while also involving local communities, policymakers, and citizen scientists. Methodologically, we combine historical analysis with innovative spatial tools such as historical GIS and digital cartography. Through citizen science and public history, we make this knowledge accessible and contribute to building a more sustainable future.

War and Conflict
Wherever people live together, conflict arises. Understanding how conflicts emerge, how they are resolved, and how societies deal with their aftermath constitutes a central set of questions for historians. This is particularly true in the case of wars—large-scale violent conflicts that have exerted a profound impact on societies past and present. Analyzing that impact in all its complexity—political, ideological, cultural, and socio-economic—is a key objective of this research programme. Large-scale violence profoundly disrupts human lives, and the question of how societies cope with such crises is therefore essential. Equally crucial is uncovering the dynamics of violence itself, an issue that, somewhat surprisingly, has often received insufficient attention within the historiography of war.
When the weapons fall silent, further questions arise concerning how societies confront the legacies of large-scale violence. Which memories are cultivated, and which are silenced? Are perpetrators or victims brought before courts of law—or deliberately spared from them?
Smaller-scale conflicts likewise deserve the historian’s attention, for disputes are a fundamental element of human existence even in times of peace. How do individuals or social groups settle their conflicts: do they resolve them privately, or do they appeal to state justice? And how does the state, with its monopoly on violence, respond to such conflicts?

History of religion
At UGent, the history of religion in the modern and contemporary period focuses on conflicts and controversies, the relationality of the secular and religious, as well as minorities and acculturation. The centre of gravity is in Christian-Jewish relations and Protestant-Catholic ones, with particular emphasis on German Judaism and nineteenth-century Central Europe. It also expands beyond the modern period alone to consider entanglements with earlier ones – especially antiquity – and the way those past worlds were constructed, used, and contested in later history.
Our research unites theoretical interest from religious studies with the granular details of specific contexts. The approach is highly qualitative, grounded in published and unpublished materials and special attention to the lives of individuals. The scope extends, too, beyond Europe, following exiles to North America, emigrants to the Middle East, and missionaries to South Asia.

Socioeconomic History
As a line of research within Modern and contemporary history, our work in socioeconomic history aims to better understand and explain the profound processes that have transformed the world over the past 250 years. Our research focuses on long-term changes in everyday life, demography, economic structures, and social relations.
We distinguish ourselves through a combination of empirical rigor and conceptual reflection, with a strong emphasis on social inequality and the dynamics of economic change. Drawing on large-scale data collection from both serial and textual sources, and engaging in dialogue with related social sciences, we offer an innovative perspective on modern and contemporary history.
By studying socioeconomic developments from a historical perspective, we seek to provide insight into the roots of contemporary societal challenges—such as inequality, migration, and economic insecurity—and to contribute to current policy debates and public discourse. Historical thinking, after all, enables a deeper understanding of the complexity of the present.
 

Moderne en hedendaagse geschiedenis

 

Aan de Vakgroep Geschiedenis van de Universiteit Gent bestaat een lange traditie van onderzoek naar de geschiedenis van de Moderne en hedendaagse periode. Kort na de Tweede Wereldoorlog richtte Jan Dhondt er als een van de eersten in de Lage Landen een Seminarie voor Hedendaagse Geschiedenis op, de verre voorloper van de huidige onderzoeksgroep Moderne en hedendaagse geschiedenis.

Het zwaartepunt van het onderzoek van de Gentse contemporanisten lag  aanvankelijk bij sociaaleconomische en politieke geschiedenis. Thans bestrijkt het een veel breder pallet (met inbegrip van terreinen als ecologische geschiedenis, religiegeschiedenis en rurale geschiedenis) en wordt er ook volop interdisciplinair samengewerkt. Van meet af aan hebben Gentse contemporanisten veel belang gehecht aan de maatschappelijke betekenis van hun onderzoek (zie Centrum voor Meta- en Publieksgeschiedenis )

Het lopende programma van de onderzoeksgroep omvat vijf onderzoekslijnen:

- Collectieve actie en sociale bewegingen

- Natuur en mens 

- Oorlog en conflict 

- Religiegeschiedenis 

- Sociaaleconomische geschiedenis

 

Collectieve actie en sociale bewegingen
Collectieve actie vormt al decennialang een kernonderwerp binnen de sociale geschiedenis, sinds de doorbraak van vernieuwende historiografische stromingen als de Britse marxistische historici en de Annales-school in de jaren 1950. Ook binnen onze Gentse onderzoeksgroep bestaat een levendige traditie rond het bestuderen van sociale bewegingen en vormen van maatschappelijke mobilisatie.
Onze benadering sluit aan bij het bredere theoretische kader van contentious politics dat de dynamiek van conflicten tussen groepen, bewegingen en machtsstructuren in kaart brengt. We zien collectieve actie niet als geïsoleerde erupties, maar als een onderhandelingsproces waarin belangen, ideologieën en machtsverhoudingen op elkaar inwerken. 
Daarbij hebben we oog voor de wisselwerking tussen diverse schalen. We bestuderen hoe lokale protestpraktijken beïnvloed worden door wereldwijde ideologische stromingen, migratienetwerken of internationale repressiemechanismen, en omgekeerd hoe micropraktijken ook mondiale repertoires van actie vormgeven.
Onze definitie van collectieve actie is bewust breed opgevat. Naast klassieke sociale bewegingen nemen we ook vormen van straatpolitiek onder de loep die in de geschiedschrijving vaak genegeerd werden: stoeten, processies, spontane huldebetuigingen, buurtmobilisaties, confrontaties met politie en andere symbolische handelingen in de publieke ruimte. We analyseren niet enkel linkse of progressieve bewegingen, maar ook conservatieve, nationalistische, fascistische, ecologische en religieuze vormen van mobilisatie.
Methodologisch zetten we in op een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve benaderingen: van discoursanalyse en mondelinge geschiedenis tot digitale technieken zoals netwerkanalyse, cartografie en computationele tekstanalyse. 

Natuur en mens
De onderzoekslijn Natuur en Mens verkent hoe milieufactoren samenlevingen hebben gevormd — hun activiteiten, nederzettingspatronen, economieën en conflicten — en hoe menselijke handelingen landschappen, ecosystemen en biodiversiteit ingrijpend hebben veranderd. Centraal staat de wederzijdse verwevenheid van mens en natuur, en de vraag hoe beide in de loop van de tijd samen zijn geëvolueerd.
Dit onderzoek hanteert een lange-termijnperspectief. Milieuproblemen zoals klimaatverandering en ecosysteemdegradatie kunnen enkel worden begrepen wanneer hun historische wortels zichtbaar worden gemaakt. Vanuit die invalshoek sluiten we aan bij duurzaamheidsstudies en toekomstgericht onderzoek dat inzichten wil bieden voor beleidskeuzes en maatschappelijke uitdagingen.
Natuur en Mens is transdisciplinair van opzet. Historici werken samen met geografen, archeologen, ecologen, datawetenschappers en klimaatonderzoekers, en betrekken ook lokale gemeenschappen, beleidsmakers en citizen scientists. Methodologisch combineren we historische analyse met innovatieve ruimtelijke instrumenten zoals historisch GIS en digitale cartografie. Via citizen science en publieksgeschiedenis maken we deze kennis toegankelijk en leveren we een bijdrage aan de uitbouw van een duurzamere toekomst.

Oorlog en conflict
Waar mensen zijn, is conflict. Hoe conflicten ontstaan, hoe ze beslecht worden en hoe er met hun nasleep omgegaan wordt, zijn dan ook cruciale vragen voor historici. Dit is in het bijzonder het geval voor oorlogen, grootschalige gewelddadige conflicten die een enorme impact hebben op samenlevingen in heden en verleden. Die impact in al zijn complexiteit (politiek-ideologisch, cultureel, sociaaleconomisch…) analyseren, vormt een centrale doelstelling van deze onderzoekslijn. Grootschalig geweld haalt mensenlevens immers geheel overhoop. De vraag hoe samenlevingen met die crisiservaringen omgaan, is dan ook essentieel. Al even cruciaal is het om de dynamiek van het geweld bloot te leggen, een kwestie die vreemd genoeg in de oorlogsgeschiedenis vaak onvoldoende aandacht krijgen. 
Als de wapens uiteindelijk zwijgen, is het de vraag hoe samenlevingen omgaan met de erfenissen van grootschalig geweld. Welke herinneringen worden gecultiveerd, verzwegen of net onderdrukt, komen betrokkenen voor de rechtbank of net niet?
Ook kleinschaliger conflicten verdienen de aandacht van historici, want ook in vredescontexten vormen geschillen een cruciaal onderdeel van het menselijke bestaan. Hoe beslechten individuen of sociale groepen hun conflicten? Vechten ze die zelf uit of schakelen ze de statelijke justitie in? Welke houding neemt de staat met zijn geweldsmonopolie daartegenover aan?

Religiegeschiedenis
De onderzoekslijn religiegeschiedenis van de moderne en hedendaagse periode richt zich op conflicten en controverses, de verknooptheid van het seculiere en het religieuze, en op minderheden en processen van acculturatie. Het zwaartepunt ligt bij de christelijk-joodse alsook protestants-katholieke relaties, met bijzondere aandacht voor het Duitse jodendom en het negentiende-eeuwse Midden-Europa. Het onderzoek overstijgt de Moderne en hedendaagse periode en betrekt ook eerdere perioden - vooral de Oudheid – in de analyse. De manieren waarop die vroegere werelden werden geconstrueerd, gebruikt en betwist in de latere geschiedenis, staan daarbij centraal.
Het onderzoek verenigt theoretische interesse voor religiestudies met de fijnmazige details van specifieke contexten. De aanpak is kwalitatief van inslag, gebaseerd op gepubliceerd en ongepubliceerd materiaal en met speciale aandacht voor de levenslopen van individuen. Het onderzoek gaat ook verder dan Europa en volgt ballingen naar Noord-Amerika, emigranten naar het Midden-Oosten en missionarissen in Zuid-Azië.

Sociaaleconomische geschiedenis
Als onderzoekslijn sociaaleconomische geschiedenis van de Moderne en hedendaagse periode streven we ernaar de ingrijpende processen die de wereld de afgelopen 250 jaar hebben hervormd, beter te begrijpen en te verklaren. Ons onderzoek richt zich op langetermijnveranderingen in het dagelijks leven, demografie, economische structuren en sociale verhoudingen. 
We onderscheiden ons door een combinatie van empirische nauwkeurigheid en conceptuele reflectie, met een sterke focus op sociale ongelijkheid en de dynamiek van economische verandering. Gebaseerd op grootschalige data-verzameling van zowel seriële als tekstuele bronnen, en in dialoog met naburige sociale wetenschappen, bieden we een vernieuwende blik op de moderne en hedendaagse geschiedenis. 
Door sociaaleconomische ontwikkelingen in historisch perspectief te bestuderen, willen we inzicht bieden in de wortels van actuele maatschappelijke uitdagingen – zoals ongelijkheid, migratie, of economische onzekerheid – en bijdragen aan hedendaags beleid en publiek debat. Historisch denken helpt ons immers om de complexiteit van het heden beter te begrijpen.
 

 

 

Researchers

Members

Former Members

Projects

PhD research