TRACE - Translation and Culture

Tabgroup

Activities

Call for Articles

The journal Translation in Society  invites contributions to a special issue (7:3) on the translation of popular fiction, Translating the Popular, Popularizing Translation, guest edited by Bram Lambrecht and Lieve Jooken (Ghent University).  The full Call can be found here. Deadline for submissions: 4 January 2027.

 

Leonard Cohen: Global Perspectives on a Multi-disciplinary Artist

6 – 8 October 2026 | Ghent University

Marking ten years since Leonard Cohen’s passing, the conference aims to foster an interdisciplinary scholarly dialogue on his life, work, and legacy. Keynote speakers are Robert Lecker (McGill University) and Sherry Simon (Concordia University).

The English-language programme will be complemented by a cultural evening with live music by acclaimed artists Lara Chedraoui (Intergalactic Lovers) and Floris De Decker, as well as interviews and personal testimonies by author Christophe Lebold and other internationally renowned Leonard Cohen specialists. Additional highlights include a screening of the very first documentary on Leonard Cohen, alongside a range of complementary activities.

Main organisers: Francis Mus (Ghent University), Kait Pinder (Acadia University), Joel Deshaye (Memorial University).

The programme can be found on the conference website .

 

Bart Moeyaert en zijn vertalers

22 oktober 2026 | De Krook (Gent)

Op 22 oktober ontvangt onderzoeksgroep TRACE auteur Bart Moeyaert in bibliotheek De Krook voor een symposium over vertalen. Bart Moeyaert is de zesde auteur die samen met zijn vertalers wordt uitgenodigd om na te denken over de vaak onzichtbare, maar onmisbare rol van vertaling in de internationale verspreiding van literatuur. Eerdere edities stonden in het teken van Cees Nooteboom (2003, 2016), Erwin Mortier (2008), Arnon Grunberg (2012), Stefan Hertmans (2021) en Lieve Joris (2023). Ditmaal richten we de schijnwerpers op een van de veelzijdigste auteurs van ons taalgebied. Bart Moeyaerts werk overspant genres en generaties, werd vertaald in meer dan dertig talen en werd bekroond met talrijke prijzen, waaronder de prestigieuze Astrid Lindgren Memorial Award. 

In de namiddag delen vijf vertalers hun ervaringen en vertaalkeuzes met het publiek: Bettina Bach voor het Duits, Daniel Cunin voor het Frans, David Colmer voor het Engels, Laura Pignatti voor het Italiaans en María Lerma voor het Spaans. Tijdens het avondprogramma verschuift de aandacht naar de culturele reis die een boek aflegt. In korte lezingen en een panelgesprek met auteur en vertalers onderzoeken we hoe literatuur grenzen oversteekt. 

Het symposium richt zich niet alleen tot vertalers, onderzoekers en studenten, maar tot iedereen die van literatuur en taal houdt en wil ontdekken hoe een boek de wereld rondgaat. Meer informatie is beschikbaar op de website Moeyaert en zijn vertalers.

Organisatie: onderzoeksgroepen TRACE en CLIV, met de steun van Literatuur Vlaanderen en De Krook.

 

INTER-BREYTEN. Breytenbach in Context

26 – 27 November 2026 | Ghent University

From 26–27 November, the Ghent Centre for Afrikaans and the Study of South Africa (www.afrikaans.ugent.be) will host the colloquium INTER-BREYTEN. Breytenbach in Context. The programme includes a panel discussion with the French, British and Dutch translators of Breytenbach's poetry.

 

 

Past activities

 

 
Putting Translators on the Map/Mettre les traducteur.rice.s sur la carte

4 – 5 November 2025 | Ghent University and KU Leuven

Literary (Self-)Representation in Translations from and into French

Organised by research groups TRACE-CLIV (Ghent), French literature (Leuven) and CIRTI (Liège), the conference aimed to foster exchange between researchers who study (in)visibility and auto/hetero-representations of translators in translations and their paratexts. Contributions focused in particular on translations from and into French, from the early modern period to the present day. 

Main organisers: Francis Mus (UGent), Beatrijs Vanacker (KU Leuven)

Keynote speakers: Marie-Alice Belle (Université de Montréal), Patrick Hersant (Université Paris 8)

Programme

 

International conference Popular Fiction in Translation

10 – 12 September 2025 | Ghent University, Campus Mercator 

Popular Fiction in Translation, a conference jointly organised by TRACE and CLIV (Centrum voor Literatuur in Vertaling), brought together scholars in translation studies, literary studies, cultural studies, and other related fields that study the circulation of popular fiction across borders and languages from the 19th century to the present day. The genres gathered under the umbrella of “popular fiction” or “genre fiction” are multifarious and continuously metamorphosing and blending. Contributions covered a wide array of popular genres and practices, comprising historical novels, crime fiction, romance, westerns, horror, fantasy, science fiction, chicklit, and many more. 

Main organisers: Bram Lambrecht (UGent) & Jo De Brie (UGent)

Keynote speakers: Hélène Buzelin (Université de Montréal) & Ting Guo (The University of Liverpool)

Programme

 

Vertaling en Verzet
Symposium en emeritaatsviering voor Désirée Schyns

Vrijdag 20 september 2024 | De Krook, zaal De Blauwe Vogel | Gent

De onderzoeksgroepen TRACE (Translation and Culture, UGent) en CLIV (Centrum voor Literatuur in Vertaling, UGent/VUB) organiseerden een studiedag over ‘Vertaling en verzet’. Dit meertalige symposium had als doel het belang, de impact en de ethisch-politieke dimensie van verzet bij vertalingen te onderzoeken.

Aansluitend volgde de feestelijke emeritaatsviering van Désirée Schyns, professor Franse taal, vertaling en cultuur (UGent) en voormalig coördinator van TRACE.

Organiserend comité: Anneleen Spiessens, Guy Rooryck, Ilse Logie, Arvi Sepp, Eline Denolf

Programma

 

Studiedag misdaadfictie in de Lage Landen vanuit transnationaal perspectief

Maandag 9 september 2024 | Campus Mercator A104 | Gent

Misdaadverhalen in vele vormen zijn sinds de negentiende eeuw bijzonder populair, ook in de Lage Landen. Die populariteit is in grote mate gebaseerd op transnationale uitwisseling. Anderstalige misdaadfictie wordt druk vertaald, Nederlandse en Vlaamse misdaadschrijvers laten zich inspireren door buitenlandse voorbeelden, misdaadfictie behandelt vaak internationale thema's en misdaadverhalen reizen tussen verschillende genres en media. In deze studiedag georganiseerd door Bram Lambrecht en Jo De Brie werpen diverse sprekers van verschillende universiteiten een licht op die transnationale dimensies van misdaadfictie.

Organisatie: Bram Lambrecht (UGent), Jo De Brie (UGent)

Programma

 

 

TRACE/CLIV Research Day

Transferring New Ideas

Friday 24 May 2024, 1 – 6 pm

Campus Mercator, A1.04

 

Translating Crusoe (and Friday) in the 1720s. The first French translation of Robinson Crusoe (1720).

Guest lecture by Dr Diego Stefanelli (Universität Mainz)

23 May 2024 | Campus Mercator

This presentation focused on the first French translation of Robinson Crusoe, La vie et les avantures surprenantes de Robinson Crusoe (Amsterdam, 1720). The translation was principally undertaken by Justus van Effen (with some contribution from Thémiseul de Saint-Hyacinthe) and should be placed in the context of the first translations of the novel in the 1720s and 1730s, into German, Dutch, and Italian. After an examination of the French translation, including its reception and its relationship with other contemporaneous translations, the presentation proceeds to analyze two distinct types of interpretative contributions made by the translator. On the one hand, the translator’s preface will be discussed, in which Van Effen takes a position on an aspect of the novel that was of great relevance for readers of the 1720s: the question of its authenticity. On the other, the presenation concentrates on the micro-textual level, conducting a textual comparison of the English source text and the French translation in order to examine how Van Effen translates the complex relationship between Crusoe and Friday, particularly the terms defining Friday’s identity as Crusoe’s servant. In both cases, the speaker will draw a comparison with the Dutch, German, and Italian translations in order to gain a deeper understanding of the French translator’s choices.

 

Reizen en thuiskomen
Lieve Joris in vertaling

26 oktober 2023 | De Krook | Gent

Met wortels in Neerpelt en een nieuwe thuis in Amsterdam heeft Lieve Joris de wereld rondgereisd – van het Midden-Oosten tot Afrika, van China tot Oost-Europa. In boeken als De poorten van Damascus (1993), Mali blues (1996), Het uur van de rebellen (2006) en Op de vleugels van de draak (2013) probeert ze als een empathische, nieuwsgierige buitenstaander grip te krijgen op landen en culturen. Telkens toont ze daarbij een grote gevoeligheid voor de historische trauma’s en de geopolitieke spanningen die mensenlevens bepalen. Terug naar Congo (1987) betekende haar doorbraak en blijft spraakmakend. Haar persoonlijke relaas over de complexe postkoloniale samenleving en de nostalgie van haar landgenoten is nog altijd actueel. In haar recente werken Terug naar Neerpelt (2018) en Hildeke (2022) keert de auteur terug naar huis, haar familie en haar jeugd.

Net als Lieve Joris zelf heeft haar oeuvre veel gereisd. Met vertalingen in het Engels, Frans, Duits, Spaans, Hongaars, Pools, Noors, Turks en Catalaans is zij zonder twijfel een van de meest internationale schrijvers van de Lage Landen.

Op 26 oktober 2023 wijdde de Universiteit Gent een volledige dag aan het oeuvre van Lieve Joris, de interculturele thema’s in haar werk en de vertalingen ervan. Enkele van haar vertalers zelf, die al te vaak in de schaduw werken, kregen het podium dat ze verdienen. Samen met academici en collega-schrijvers gingen Lieve Joris en haar vertalers in gesprek over reizen en thuiskomen in taal en literatuur.

Programma 

 

Tentoonstelling, lezing en boekpresentatie Stefan Zweig 

De BA2-studenten Duits vertaalden voor het vak ‘vertaling uit de vreemde taal’ een essay van Stefan Zweig over Frans Masereel. De tekst werd opgenomen in de brochure ‘De vriendschap. Masereel, Bazalgette en Zweig’, die verkrijgbaar is bij de Masereeltentoonstelling in het AMSAB-ISG in de Bagattenstraat 174 in Gent. (Er werd o.a. in de Standaard der Letteren van 16 april door Peter Jacobs uit de vertaling geciteerd.)  Op maandag 9 mei 2022 brachten de studenten in het kader van de lessen een bezoek aan de tentoonstelling over Frans Masereel en zijn vriendschap met Stefan Zweig en Léon Bazalgette, die allebei behalve auteur ook toonaangevende vertalers waren. 

De tentoonstelling in het AMSAB-ISG is gekoppeld aan een overzichtstentoonstelling met werk van Masereel in het Museum van Schone Kunsten (MSK) in Gent. Op zondag 5 juni 2022 hield collega en vertaalster Els Snick in het MSK een lezing over ‘Frans Masereel in nagelaten teksten van Stefan Zweig’. Er was ook aandacht voor de rol van de literaire vertaler in de socio-culturele netwerken. 

In het AMSAB-ISG werd op donderdag 23 juni 2022 de novelle De wonderen van het leven van Stefan Zweig voorgesteld. Die werd door de masterstudenten Duits vertaald en verscheen bij uitgeverij Vrijdag. 

 

The Original in its Metamorphoses - L'original en ses métamorphoses

22 – 23 april 2022 | De Krook | Gent

The symposium The Original in its Metamorphoses - L'original en ses métamorphoses explored the evolving role of translation, cultural exchange, and the visibility of translators across Europe during the long eighteenth century (1660–1830).

The long eighteenth century witnessed a metamorphosis in literature and culture that tells powerfully on translators. From relatively visible cultural actors, they are reduced to enforced invisibility as cultural products stabilised their meanings around singular authors. Tracing this shift across a swathe of products and practices, the symposium conducted its investigations across a range of genres, ranging from radical politics over philosophy to opera; taking in languages and cultures across Western Europe.

Organisers: Brecht de Groote (UGent), Lieve Jooken (UGent), Guy Rooryck (UGent) en Sonja Lavaert (VUB)

Publication

 

 

Wittgensteins Tractatus vertaald: vertalers in gesprek met Jean-Paul Van Bendegem

4 maart 2022 | De Krook | Gent

De Tractatus-Logico-Philosophicus van Ludwig Wittgenstein – één van de meest invloedrijke filosofische werken uit de 20ste eeuw – blaast 100 kaarsjes uit. Ter gelegenheid hiervan verschenen begin 2022 niet één maar twee nieuwe Nederlandse vertalingen. 

Twee vertalingen, twee interpretaties?

In partnerschap met Bibliotheek De Krook en Avansa regio Gent organiseerden onderzoeksgroepen HICO en TRACE een gespreksavond in De Krook, waarin filosoof Jean-Paul Van Bendegem in gesprek gaat met de vertalers: Victor Gijsbers (verschenen bji Boom) en het duo Peter Huijzer & Jan Sietsma (verschenen bij Octavo).  

Programma

 

Het kleine land tussen de talen: Stefan Zweig in België

10 februari 2022 | Campus Mercator | UGent

Ter gelegenheid van de 80ste verjaardag van het overlijden van Stefan Zweig organiseerde de vakgroep Vertalen, tolken en communicatie een symposium over de Oostenrijkse schrijver. De lezingen belichtten Stefan Zweigs relatie met Belgische schrijvers en kunstenaars Emile Verhaeren, Frans Masereel en Léon Spilliaert en Stefan Zweig als vertaler en in vertaling.

Organisatie: Els Snick (UGent), Birger Vanwesenbeeck (Fredonia State University)

Programma 
Een video-opname van het symposium is toegankelijk via deze link.

Publicatie Het land tussen de talen. Reportages uit België (Els Snick, Van Oorschot, 2022)

Samen met masterstudenten Vertalen vertaalde Els Snick ook de novelle Die Wunder des Lebens van Zweig, die zich afspeelt in het Antwerpen van de 16de eeuw: De wonderen van het leven (Vrijdag, 2022)

 

Poëzieweek 2022 NPO1 De nacht van ...

28 januari 2022 
22 januari 2022

Bij de start van de poëzieweek 2022 was TRACE-collega en docent Nederlands Bram Lambrecht op 28 januari te gast in het NPO1-radioprogramma De nacht van ...  Hij sprak over de functie van poëzie. Waarom lezen we het? Waarom schrijven we het? En wanneer noem je een tekst een gedicht? Luisteraars werden ook uitgedaagd om zelf gedichten in te sturen voor de ‘De nacht van NTR poëzieprijs’. Het programma is te herbeluisteren via deze podcast. 

In het programma De liefhebber van Klara had Bram het op 22 januari over de rol van muziek in zijn leven, over zijn werk en over onderzoeksgroep TRACE.  

 

Hertmans in Vertaling

21 oktober 2021 | Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde | Gent

Naar aanleiding van de zeventigste verjaardag van schrijver Stefan Hertmans organiseerde onderzoeksgroep TRACE in samenwerking met het Centrum voor Literatuur in Vertaling (CLIV) en de Humanities Academie het symposium Hertmans in Vertaling. 

Stefan Hertmans (1951) is een van de meest notoire literaire auteurs van de Lage Landen. De schrijver heeft niet alleen een indrukkend lyrisch werk op zijn naam, zonder meer de levensader van een productief en meanderend schrijverschap. Ook romans, verhalen en essays, toneelteksten en brievenboeken maken deel uit van het oeuvre. Titels van Hertmans zijn beschikbaar in vele talen. De Vertalingen Database van Literatuur Vlaanderen vermeldt 84 vertalingen.

Het programma en opnames van de gesprekken met de Engelse, Franse, Sloveense en Tsjechische vertalers van Hertmans' werk en de auteur zijn beschikbaar via het platform van de Humanities Academie en neerlandistiek.nl

 

About

As a research group, TRACE (Translation and Culture) studies translation as a literary, historical and cultural phenomenon. In doing so, TRACE pays particular attention to the ideological, religious, political and philosophical contexts in which translations are produced. Translations make these contexts visible and knowable in unique ways, and they encourage a critical examination of such notions as national literature and (cultural) identity.

In disciplinary terms, TRACE stands at the intersection of translation, literature and cultural studies. Its research focuses on the roles translation and adaptation play in the constitution of various textual genres, media, and cultural spaces—ranging from literary texts, journalism and songs to popular culture, museums and theatre. From this wide-ranging perspective, TRACE conducts research on how translations have helped shape modern culture in its broadest sense, from the Enlightenment and Romanticism to the present. As it conducts this research, TRACE is particularly interested in the many traces which translators leave in the texts and media they work with; in the paratexts they use to frame their translations; and in their theorising about translation.

TRACE collaborates closely with the Centre for Literature in Translation (CLIV), a research alliance between Ghent University and the Free University of Brussels (Vrije Universiteit Brussel).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De onderzoeksgroep TRACE (Translation and Culture) benadert vertaling als literair, historisch en cultureel fenomeen. TRACE heeft daarbij oog voor de ideologische, religieuze, politieke en filosofische contexten waarin vertalingen tot stand komen. Vertalingen maken die contexten op een unieke wijze zichtbaar en kenbaar en laten toe om noties als nationale literatuur en (culturele) identiteit kritisch onder de loep te nemen.

De onderzoeksgroep TRACE bevindt zich op het disciplinaire snijvlak van de vertaal-, literatuur- en cultuurwetenschap. Het onderzoek richt zich op de rol van vertaling en adaptatie in diverse tekstgenres, media en culturele ruimtes – van literaire teksten, journalistiek en songs tot populaire cultuur, musea en theater. Met die open blik verricht TRACE onderzoek naar de manier waarop vertalingen mee vormgeven aan de moderne cultuur in de brede zin, van de verlichting en romantiek tot vandaag. In dat onderzoek heeft TRACE bovendien in het bijzonder interesse voor de vele sporen die vertalers nalaten in de teksten en media waarmee ze aan de slag gaan, in de parateksten die ze voorzien bij hun vertalingen en in hun denken over vertalen.

TRACE werkt nauw samen met het Centrum voor Literatuur in Vertaling (CLIV), een alliantie tussen Universiteit Gent en de Vrije Universiteit Brussel.

Researchers

Members

Former Members

Projects

Multiresearcher project

PhD research